Heb je diabetes, dan is goede voeding belangrijk om zo gezond mogelijk te blijven. Maar wat is goede voeding? Voedingsadviezen bij diabetes zijn soms best verwarrend. Je leest en hoort veel verschillende meningen. In de Voedingsrichtlijn diabetes staan betrouwbare adviezen.
Goede voeding is voeding die je lichaam voorziet van de voedingsstoffen en energie die het nodig heeft om gezond te blijven en goed te functioneren. Maar voedingsadviezen bij diabetes zijn soms best verwarrend. Je leest en hoort veel verschillende meningen. De Voedingsrichtlijn diabetes helpt je om betrouwbare informatie van hypes, meningen en trends te onderscheiden. De richtlijn is ontwikkeld door de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF)* in samenwerking met het Diabetes Fonds en is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.
*vanaf 2026 zal de Voedingsrichtlijn diabetes worden uitgebreid en onderhouden door de Nederlandse Vereniging van Diëtisten in nauwe samenwerking met een groot aantal partijen waaronder Diabetesvereniging Nederland.
Nee, er bestaat niet één perfect dieet voor mensen met diabetes. De Voedingsrichtlijn diabetes adviseert om vooral groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten en gezonde vetten te eten. Welke manier van eten het beste bij je past, hangt af van jouw gezondheid, voorkeuren en doelen.
Een voedingspatroon is de manier waarop je meestal eet en drinkt. Denk aan de producten die je kiest, hoeveel je eet en hoe je je maaltijden over de dag verdeelt. Met een dieet bedoelen mensen vaak een manier van eten met bepaalde regels of afspraken, zoals minder koolhydraten eten of alleen plantaardige producten kiezen. Verschillende voedingspatronen kunnen passen binnen een gezonde leefstijl met diabetes.
De richtlijn helpt zorgverleners bij hun adviezen en helpt mensen om gezondere keuzes te kunnen maken. Gezondere voedingskeuzes helpen om je glucosewaarden stabieler te houden, een gezond gewicht te behouden en de kans op hart- en vaatziekten te verkleinen.
De Voedingsrichtlijn diabetes volgt grotendeels de algemene voedingsadviezen. Kies vooral voor onbewerkte en producten met veel voedingsstoffen, zoals groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten en vis.
| Eet vaker | Eet minder vaak |
| Groenten | Frisdrank en energiedrank |
| Fruit | Snoep en koek |
| Volkoren producten | Gebak en zoete snacks |
| Peulvruchten | Sterk bewerkte producten |
| Noten en zaden | Producten met veel toegevoegde suikers |
| Vis | Bewerkt vlees |
| Plantaardige oliën en zachte vetten | Producten met veel zout |
In de Voedingsrichtlijn diabetes staan voedingspatronen die geschikt zijn voor mensen met diabetes. Bijvoorbeeld koolhydraatbeperkt, vetbeperkt, mediterraan en vegetarisch/veganistisch. Het helpt zorgverleners om een goed advies te geven. Want iedere persoon is anders, dus ook het beste voedingspatroon verschilt per persoon.
Mensen reageren verschillend op voeding. Daarom schrijft de Voedingsrichtlijn diabetes geen vast dieet voor. Verschillende voedingspatronen kunnen passen binnen een gezonde leefstijl met diabetes.
| Voedingspatroon | Kenmerken |
| Mediteraan voedingspatroon | Veel groenten, fruit, vis, olijfolie, noten en peulvruchten |
| Koolhydraatbeperkt voedingspatroon | Minder koolhydraten, meer aandacht voor eiwitten en gezonde vetten |
| Vegetarisch voedingspatroon | Geen vlees of vis, wel zuivel en/of eieren |
| Veganistisch voedingspatroon | Alleen plantaardige producten |
| Algemeen gezond voedingspatroon | Eten volgens de schijf van vijf |
Het belangrijkste is dat een voedingspatroon past bij jouw leven, voorkeuren en eventuele medicatie.
Wil je zelf kijken welk voedingspatroon het beste bij je past? Vraag dan het gratis e-book Voedingsrichtlijn diabetes. Dit boek is gebaseerd op de Voedingsrichtlijn diabetes en gemaakt door Diabetesvereniging Nederland in samenwerking met Voluitlevenmetdiabetes.nl.
Prof. dr. Hanno Pijl geeft bruikbare adviezen tijdens bij diabetes, een nierziekte en/of hart- en vaatziekten. En Karen Plantinga, leefstijldiëtist en leefstijlcoach, beantwoordt vragen.
Koolhydraten hebben de grootste invloed op de bloedglucose. Ze zitten onder andere in:
Het gaat vooral om hoeveel koolhydraten je eet, hoe je ze over de dag verdeelt en welke producten je kiest. Verdeel koolhydraatrijke producten zoveel mogelijk over je maaltijden, in plaats van veel tegelijk te eten. Dat helpt om grote schommelingen in je bloedglucose te voorkomen. Kies daarnaast zo vaak mogelijk voor producten met veel vezels, zoals volkorenproducten, groenten en peulvruchten. Vezels zorgen ervoor dat glucose langzamer in je bloed wordt opgenomen. Daardoor stijgt je bloedglucose vaak minder snel en blijf je langer verzadigd.
Bij diabetes type 2 helpt gezonde voeding om de stabiel te houden en een gezond gewicht te bereiken of te behouden.
Veel mensen merken dat kleine aanpassingen al verschil maken, zoals:
Sommige mensen kiezen daarnaast voor een koolhydraatbeperkt voedingspatroon. Bespreek grotere veranderingen altijd met je zorgverlener of diëtist, zeker als je medicijnen gebruikt die de bloedglucose verlagen.
Bij diabetes type 1 draait voeding niet alleen om gezonde keuzes, maar ook om de afstemming tussen voeding en insuline.
Koolhydraten is nodig om de juiste hoeveelheid insuline te bepalen. Daarnaast blijven de algemene voedingsadviezen belangrijk, zoals voldoende groenten, fruit, volkoren producten en gezonde vetten.
Een gezond voedingspatroon draagt bij aan een stabielere bloedglucose en een lager risico op complicaties.
Welk voedingspatroon past het beste bij jou? Je leest het in het gratis e-book Voedingsrichtlijn diabetes.
Wil je meer weten over voeding en diabetes? Bekijk dan ook onze informatie over:
Wil je gezonde keuzes maken die passen bij jouw leven met diabetes? Op Voluit leven met diabetes vind je praktische informatie, zoals voorbeelden van een koolhydraatarm dagmenu, gezonde recepten, tips over fruit eten met diabetes en inspiratie voor weekmenu’s. Zo kun je ontdekken welke aanpak het beste bij jou past.
In een restaurant delen we de biefstuk en de friet en vragen we er een extra portie groente bij.
Guus Bosman (78 jaar)
Als je diabetes en overgewicht hebt, is het goed om wat af te vallen. Je bloedsuikerwaarden zijn dan beter of makkelijker te regelen. En je hebt minder kans op complicaties zoals hart- en vaatziekten. Een diëtist kan je advies op maat geven. Dit kan een mediterraan of een vegetarisch voedingspatroon.
Low Calorie Diets, Very Low Calorie Diets, een koolhydraatbeperkt dieet, maaltijdvervangers of intermitterend fasting is alleen aan te raden onder medische begeleiding van arts en een diëtist. Je diabetesmedicatie moet dan mogelijk aangepast worden om hypo’s te voorkomen.
Sommige medicijnen voor diabetes kunnen ervoor zorgen dat mensen sneller aankomen of moeilijker afvallen.
Met 2diabeat willen we laten zien hoe je gezonder kunt leven. Ideeën genoeg: een supermarktsafari bijvoorbeeld, zodat je weet wat gezond eten is.
Herma Pol, lokaal aanjager van 2diabeat in Kampen
Minder koolhydraten eten, kan helpen bij het afvallen en om je bloedglucosewaarden stabiel te krijgen. Hoeveel koolhydraten je het beste kunt minderen, verschilt per persoon. Een sterke koolhydraatbeperking (een ketogeen dieet) wordt afgeraden bij mensen met diabetes die SGLT-remmers gebruiken. Zij lopen het risico op ketoacidose (verzuring van het bloed). Dit geldt ook voor mensen met diabetes type 1. Daarnaast hebben zij een verhoogd risico op hypo’s bij een ketogeen dieet.
Wil je koolhydraatbeperkt gaan eten? Laat je arts en diëtist je begeleiden. Waarschijnlijk moeten je medicijnen aangepast worden. En je diëtist helpt je om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen.
Op voluitlevenmetdiabetes.nl vind je recepten voor deze voedingspatronen.
Tijdens dit webinar vertelt diëtist Ismay Wiggers je meer over koolhydraatarm eten. Ze geeft adviezen over het maken van de keuze om koolhydraatarm te gaan eten. En tips over wat je kunt eten als je koolhydraatarm eet.
Voluit leven met diabetes. Dat is waar Diabetesvereniging Nederland voor staat. Samen zetten we ons in voor goede zorg en een beter leven voor alle mensen met diabetes.