Diabetes kan verschillende oogproblemen veroorzaken. Sommige klachten zijn tijdelijk, zoals wazig zien door een hoge bloedglucose. Andere oogproblemen, zoals diabetische retinopathie, kunnen blijvende schade aan je ogen geven. Daarom is het belangrijk om je ogen regelmatig te laten controleren.
Diabetes kan verschillende problemen aan je ogen veroorzaken. Dat kunnen tijdelijke oogproblemen zijn, zoals een ooginfectie of wazig zien. Maar er kunnen ook blijvende oogproblemen ontstaan door diabetes, zoals retinopathie. Dit moet snel behandeld worden. Anders kan het leiden tot slechtziendheid of zelfs blindheid. Laat daarom je ogen regelmatig controleren!
De kans op oogproblemen is groter als je:
Tijdelijke oogproblemen als gevolg van je diabetes kunnen zijn:
De gesprekskaart Ogen helpt je om je klachten helder te krijgen. Zo kun je jouw klachten gemakkelijker bespreken met je zorgverlener.
Diabetische retinopathie is de meest voorkomende oogcomplicatie bij diabetes. Hierbij raken de kleine bloedvaatjes in het netvlies beschadigd door een langdurig hoge glucosewaarde. Daardoor kan het netvlies minder goed werken en kan je zicht langzaam achteruitgaan.
Een langdurig hoge glucosewaarde kan de bloedvaatjes in het netvlies beschadigen. De bloedvaatjes kunnen gaan lekken, waardoor het netvlies te weinig zuurstof krijgt. Het oog maakt dan nieuwe bloedvaatjes aan, maar deze zijn kwetsbaar en kunnen opnieuw gaan lekken of bloeden. Zo kan de schade aan het netvlies groter worden.
In het begin merk je vaak niets van diabetische retinopathie. Daarom is regelmatige oogcontrole zo belangrijk. Als er wel klachten ontstaan, kun je last krijgen van:
Diabetische retinopathie kan niet genezen. Een behandeling kan wel voorkomen dat de schade erger wordt. Afhankelijk van de situatie kun je bijvoorbeeld een laserbehandeling of injecties in het oog krijgen. Hoe eerder retinopathie wordt ontdekt en behandeld, hoe groter de kans dat je zicht behouden blijft. Daarom is het belangrijk om je ogen regelmatig te laten controleren.elangrijk om je ogen te laten controleren. Hoe eerder je de diagnose hebt en de behandeling start, hoe kleiner de schade.
Bij maculadegeneratie sterven cellen in het centrale deel van het netvlies af. Dit deel van het netvlies heet de macula en is heel belangrijk om goed en scherp te kunnen zien. Er zijn twee soorten maculadegeneratie: droge en natte. Bij droge maculadegeneratie beschadigt het netvlies door ophoping van afvalstoffen. De oorzaak van natte maculadegeneratie zijn lekkende bloedvaatjes in het netvlies. Maculadegeneratie begint meestal na het 55e jaar. Gezonde voeding kan het proces remmen en roken versnelt het. Maculadegeneratie leidt uiteindelijk tot slechtziendheid. Vooral lezen en gezichten herkennen worden steeds moeilijker.
Macula-oedeem ontstaat door ophoping van vocht achter het middelste deel van het netvlies (de macula). Dit vocht komt uit lekkende bloedvaatjes. Macula-oedeem kan onder andere ontstaan bij maculadegeneratie en retinopathie. Ongeveer 10% van de mensen met diabetes heeft macula-oedeem. Het is een vervelende aandoening, want de macula is belangrijk om scherp te kunnen zien. De behandeling bestaat uit injecties met medicijnen in het oog.
Bij staar is de ooglens troebel. Hierdoor ga je slecht zien. Staar komt veel voor bij ouderen. Hoge bloedsuikers bij diabetes versnellen het vertroebelen van de lens. Het plaatsen van een kunstlens (staaroperatie) kan de klachten oplossen.
Bij glaucoom raakt de oogzenuw beschadigd. Dit komt meestal door een hoge druk in het oog. Via de oogzenuw gaan elektrische signalen van de ogen naar de hersenen. Daar worden de signalen omgezet in beelden. Raakt de oogzenuw beschadigd, dan ontstaan er zwarte vlekken in je beeld. Het gekke is dat je dat pas doorhebt als er al veel van je zicht is verdwenen. Je hersenen kunnen de zwarte vlekken in het begin namelijk nog invullen. Ze houden je dus eigenlijk voor de gek. Glaucoom ontstaat langzaam en het is belangrijk om het op tijd te ontdekken. Het beeld dat verdwenen is kan niet meer terugkomen. Maar je kan het proces wel stoppen met oogdruppels. Diabetes maakt de kans op glaucoom groter.
Bij dubbelzien zie je tegelijk twee beelden. Dubbelzien kan ontstaan door verlamming van de 6e hersenzenuw. Diabetes kan hiervan de oorzaak zijn.
Bij diabetes kan het voorkomen dat je de ene keer beter ziet dan de andere keer. Dit komt door wisselende bloedglucosewaarden. Dit beïnvloedt de manier waarop het licht in je ooglens breekt. Als je glucosewaarden goed zijn, verdwijnen de klachten. Wisselend scherp zien is vooral lastig als je een bril wilt laten aanmeten. Laat de opticien meerder keren je ogen meten, voordat je een bril aanschaft.
Het hoornvlies is het buitenste laagje op de voorkant van het oog. Bij diabetes kan de 5e hersenzenuw beschadigd raken. Het hoornvlies wordt dan gevoellozer. Daardoor kunnen problemen ontstaan, zoals droge ogen en ontstekingen.
Veel oogproblemen door diabetes geven in het begin geen klachten. Daarom is het belangrijk om je ogen af en toe te laten controleren. Zo kan een oogprobleem vaak al worden ontdekt voordat je minder gaat zien. Bij een oogonderzoek maakt de oogarts of een speciaal opgeleide medewerker meestal een fundusfoto.
Een fundusfoto is een foto van de binnenkant van je oog, ook wel het netvlies genoemd. Met deze foto kan de oogarts of oogheelkundig specialist zien of er schade is aan de kleine bloedvaatjes in het oog. Het maken van een fundusfoto doet geen pijn en duurt meestal maar een paar minuten.
Hoe vaak je een oogonderzoek krijgt, hangt af van jouw situatie. Je behandelaar vertelt hoe vaak controle voor jou nodig is. Heb je ineens last van wazig zien, lichtflitsen, zwarte vlekken of zie je minder? Neem dan direct contact op met je huisarts of oogarts. Bekijk ook Het jaargesprek (onderzoeken bij diabetes).
Er zijn verschillende behandeling mogelijk bij oogproblemen. Denk aan oogdruppels, laseren, injecties en operaties. De behandeling verschilt per oogprobleem. Oogproblemen zoals diabetische retinopathie, maculadegeneratie en glaucoom kunnen niet genezen worden. Maar de juiste behandeling kan wel ernstige slechtziendheid of zelfs blindheid voorkomen.
Je kunt het ontstaan van oogproblemen voorkomen of vertragen door:
In dit eerder opgenomen webinar vertellen we over het leven met diabetes en een visuele beperking en staan we vooral stil bij de mogelijkheden die er zijn. Het webinar is georganiseerd in samenwerking met Koninklijke Visio.
Op de Vilans Hulpmiddelenwijzer vind je tips en hulpmiddelen bij slecht zien.
Voluit leven met diabetes. Dat is waar Diabetesvereniging Nederland voor staat. Samen zetten we ons in voor goede zorg en een beter leven voor alle mensen met diabetes.