Neuropathie is zenuwschade die kan ontstaan door diabetes. Klachten beginnen vaak in de voeten en tenen. Veelvoorkomende symptomen zijn tintelingen, pijn, een branderig gevoel en gevoelsverlies. Zonder behandeling kunnen de klachten zich uitbreiden naar de benen en handen.
Je zenuwen geven signalen door tussen je hersenen, ruggenmerg en de rest van je lichaam. Dankzij je zenuwen voel je bijvoorbeeld warmte, kou en pijn. Ook sturen zenuwen je spieren en sommige organen aan.
Langdurig hoge bloedglucosewaarden kunnen zenuwen beschadigen. Dit heet neuropathie. De schade ontstaat meestal geleidelijk. Daardoor merk je de eerste klachten soms pas als de zenuwschade al een tijd aanwezig is.
| Gezonde zenuwen | Neuropathie |
| Geven signalen goed door | Geven signalen minder goed door |
| Voelen warmte, kou en pijn | Minder gevoel, of juist pijn |
| Sturen je spieren normaal aan | Soms spierzwakte of balansproblemen |
| Waarschuwen / geven pijnsignaal bij wondjes | Wondjes / pijnsignaal worden soms niet opgemerkt |
De klachten verschillen van persoon tot persoon. Sommige mensen hebben vooral pijn, terwijl anderen juist minder gevoel krijgen in hun voeten, benen of handen.
Klachten beginnen vaak in de tenen of voeten. Daarna kunnen ze zich uitbreiden naar de onderbenen, handen of vingers. Lange zenuwen hebben de grootste kans om beschadigd te raken. Daardoor beginnen bij de meeste mensen de klachten het eerst bij de tenen. Langzaam breiden de klachten zich uit tot aan de onderbenen en knieën. Vanuit de vingertoppen, breiden de klachten verder uit naar je handen.
Neuropathie in de voeten is de meest voorkomende vorm van zenuwschade bij diabetes. De klachten beginnen vaak in de tenen en voetzolen.Veel mensen beschrijven het gevoel alsof ze op watten lopen. Anderen hebben juist last van brandende voeten, pijnscheuten of tintelingen. Ook kan het gevoel in de voeten afnemen, waardoor je minder goed merkt of je een wondje, blaar of steentje in je schoen hebt.
| Soort Neuropathie | Wat gebeurt er? |
| Perifere neuropathie | Zenuwschade in voeten, benen, handen of armen |
| Autonome neuropathie | Zenuwschade aan organen zoals blaas, maag of hart |
| Mononeuropathie | Schade aan één specifieke zenuw |
| Proximale neuropathie | Zenuwschade in heup, bil of bovenbeen |
Bekijk hier meer over de verschillende soorten zenuwschade bij diabetes.
Je zenuwen sturen signalen van je hersenen naar je spieren en organen en weer terug. Zo kun je je spieren gebruiken. En je kunt warmte, kou en pijn voelen. Een beschadigde zenuw kan signalen niet meer goed doorgeven.
Het is nog niet precies bekend wat zenuwschade (neuropathie) veroorzaakt. Hoge bloedglucosewaarden kunnen schade veroorzaken aan de zenuwen. Andere risicofactoren zijn:
Je hebt ook meer kans op zenuwschade als je:
Bij mensen met diabetes is deze kans helaas groter.
Door hoge bloedglucosewaarden en sterke wisselingen van de hoeveelheid glucose in het bloed, krijgen zenuwen en bloedvaten die de zenuwen van bloed voorzien regelmatig een ‘opdonder’. Het lichaam geeft afvalstoffen dan niet meer goed af aan het bloed. Ook komen voedingsstoffen en zuurstof minder goed bij de zenuw. Hierdoor raken processen in de zenuw in de war. Na een tijd kan de zenuw beschadigd raken of zelfs doodgaan.
Hoe hoger je bloedglucose gemiddeld is en hoe meer je bloedglucose schommelt, hoe groter de kans op zenuwschade (neuropathie). Bij diabetes is die kans 30 à 40%.
Zenuwschade die eenmaal is ontstaan, herstelt niet altijd volledig. Daarom is het belangrijk om neuropathie zo vroeg mogelijk op te sporen. Door je bloedglucose zo goed mogelijk binnen de streefwaarden te houden, kun je verdere zenuwschade vaak beperken. Ook behandeling van pijnklachten en goede voetzorg spelen een belangrijke rol.
“Soms als ik kom aanrijden in mijn scootmobiel en er vrij makkelijk uit stap, zie ik mensen kijken van ‘waarom doet hij dat?’. Thijs heeft als vanaf zijn vroeg jeugd diabetes type 1. Lees Neuropathie is een sluipmoordenaar en bekijk zijn verhaal in een video op Pijn van polyneuropathie.
Wat kun je zelf doen bij neuropathie?
Je kunt zelf verschillende dingen doen om de kans op verdere zenuwschade te verkleinen:
- Houd je bloedglucose zo goed mogelijk binnen de streefwaarden.
- Controleer dagelijks je voeten.
- Draag goed passende schoenen.
- Blijf bewegen.
- Rook niet.
- Bespreek nieuwe klachten met je zorgverlener.
Deze klachten kunnen wijzen op schade van het autonome zenuwstelsel, maar ook andere oorzaken kunnen hebben. Ervaar je deze klachten? Overleg dan altijd met je zorgverlener.
Lees meer over de verschillende soorten zenuwschade > Soorten neuropathie (zenuwschade)
In dit e-book lees je meer over de oorzaken van zenuwschade door diabetes, de soorten zenuwschade die er zijn, de klachten en de behandeling.
Ook geven we tips voor het omgaan met zenuwschade.
Bij diabetes is zenuwschade heel moeilijk te voorkomen. Je kunt de schade soms wel vertragen of ervoor zorgen dat het niet erger wordt:
Zenuwschade kan erg pijnlijk of vervelend zijn. Klachten kunnen overgaan, maar soms zijn ze ook blijvend.
De behandeling heeft als doel het verminderen van pijn of andere klachten. Pijn bij zenuwschade hoeft niet te betekenen dat er iets ergs aan de hand is. Maar pijn kan wel veel problemen geven in je dagelijks leven.
Er zijn verschillende manieren om pijn bij zenuwschade te behandelen. Wat bij de een werkt, werkt bij de ander niet. Je moet dus uitproberen wat bij jou werkt. In het webinar Diabetes en zenuwschade: pijnlijke neuropathie staan we uitgebreid stil bij de verschillende behandelmogelijkheden. Je kunt dit webinar gratis terugkijken.
De gesprekskaart helpt om duidelijk te maken welke klachten er zijn en in welke mate ze je dagelijkse leven beïnvloeden.
Voor pijn door neuropathie zijn verschillende medicijnen en technieken:
Je zorgverlener bespreekt met jou de opties en kijkt samen met jou wat het beste past.
Deelnemers gezocht
Stichting Centre for Human Drug Research (CHDR) en het LUMC in Leiden doen samen onderzoek naar de pijnstillende effecten van cannabisolie bij mensen met chronische pijn door neuropathie. Wil jij deelnemen aan het onderzoek? Meld je dan aan.
Dit gebeurt met kleine stroomstootjes door de huid die de zenuwen beïnvloeden. De pijn wordt daardoor minder. Er zijn 3 manieren om dit te doen:
Je arts kan ook verschillende behandelingen combineren. Bijvoorbeeld een pijnstillende crème én het prikkelen van de zenuwen. Of pijnstillers én hulpmiddelen zoals aangepaste schoenen of een steunband voor hand of arm.
Sommige mensen met zenuwpijn zoeken naar extra manieren om hun klachten te verminderen. Er zijn bijvoorbeeld crèmes met pijnstillende stoffen, voedingssupplementen (zoals alfa-liponzuur, PEA, Q10 of vitamine B1 en B12), of behandelingen zoals acupunctuur. Deze behandelingen zijn (nog) niet officieel goedgekeurd en worden daarom niet vergoed door de zorgverzekering. Als je hierover nadenkt, bespreek dit dan altijd met je zorgverlener. Samen kunnen jullie bekijken of zo’n behandeling jou misschien kan helpen.
Heb je last van tintelingen, pijn of een doof gevoel in je handen en voeten? De gesprekskaart voor (poly)neuropathie helpt je om deze klachten duidelijk te bespreken met je zorgverlener. Zo kun je samen kijken waar je last van hebt en wat dit betekent voor jou. De kaart is een handig hulpmiddel om het gesprek te starten en niets te vergeten. Zo maak je klachten makkelijker bespreekbaar en krijg je samen een beter beeld van jouw situatie. Vraag de gesprekskaart neuropathie gratis aan.
Voluit leven met diabetes. Dat is waar Diabetesvereniging Nederland voor staat. Samen zetten we ons in voor goede zorg en een beter leven voor alle mensen met diabetes.