Zoetstoffen bij diabetes: wat doen ze met je glucosewaarde? Lees welke soorten er zijn, of ze gezond zijn en waar je op kunt letten.
Zoetstoffen worden steeds vaker gebruikt in eten en drinken. Je vindt ze bijvoorbeeld in light en zero frisdrank, zuivel, kauwgom, snoep en andere producten zonder suiker. Er bestaan verschillende soorten zoetstoffen, met een verschillend effect op je glucosewaarde. Daarom is het handig om een paar dingen over zoetstoffen te weten.
Zoetstoffen geven eten en drinken een zoete smaak. Ze worden gebruikt in plaats van suiker of om een deel van de suiker te vervangen. Er zijn twee belangrijke soorten: intensieve zoetstoffen en polyolen. Ze verschillen in zoetkracht, het aantal calorieën dat ze leveren en hun invloed op je glucosewaarde.
Intensieve zoetstoffen zijn 50 tot 3000 keer zoeter dan suiker. Er is daardoor maar weinig van nodig. Voorbeelden zijn aspartaam, acesulfaam K, sucralose, sacharine, cyclamaat en steviolglycosiden.
Intensieve zoetstoffen bevatten zelf geen of nauwelijks koolhydraten. Het eten of drinken van intensieve zoetstoffen heeft daarom geen effect op je glucosewaarde. Als suiker in een product wordt vervangen door intensieve zoetstoffen, stijgt je glucosewaarde meestal minder snel dan wanneer het product suiker bevat. Maar let ook op de andere voedingswaarden in een product.
Je vindt ze bijvoorbeeld in:
• zoetjes voor koffie en thee
• light en zero frisdrank
• limonadesiroop zonder suiker
• gezoete zuivelproducten
• kauwgom zonder suiker
Zoetstoffen worden ook steeds vaker gebruikt om een deel van de suiker in gewone producten te vervangen. Denk aan limonadesiroop, ontbijtkoek, zoetzure producten en groenten en fruit in blik.
Polyolen zijn minder zoet tot ongeveer even zoet als suiker. Voorbeelden van polyolen zijn maltitol, sorbitol, xylitol, isomalt en erytritol. Veel namen van polyolen eindigen op ‘ol’. Daaraan kun je ze soms herkennen in een ingrediëntenlijst.
Polyolen zijn extensieve zoetstoffen. Het zijn koolhydraten en bevatten calorieën, maar over het algemeen minder dan gewone suiker. Polyolen worden minder goed opgenomen door je lichaam. Je lichaam verteert ze minder goed dan andere koolhydraten. Daardoor hebben ze meestal minder of minder snel invloed op je glucosewaarde dan gewone suiker. Het effect verschilt per soort polyol en per persoon.
Gebruik je insuline en tel je koolhydraten? Dan vragen producten met polyolen extra aandacht. Polyolen staan vaak op het etiket bij koolhydraten. Je lichaam neemt polyolen alleen anders op dan gewone suiker of zetmeel. Daardoor hebben ze meestal minder of minder snel invloed op je glucosewaarde.
Let op bij het bepalen van je insuline. Als je de hoeveelheid insuline alleen baseert op het totale aantal koolhydraten op het etiket, kan de hoeveelheid insuline soms te hoog uitvallen. Dat kan leiden tot een hypo. Hoeveel invloed een product met polyolen bij jou heeft, hangt onder meer af van het soort polyol, de hoeveelheid en hoe jouw lichaam erop reageert. Als je het lastig vindt om hiermee rekening mee te houden, dan kun je dit bespreken met je diëtist of diabetesteam.
Polyolen worden vaak gebruikt in producten die als suikervrij worden verkocht. Deze producten worden ook vaak aangeboden aan mensen met diabetes. Zoals snoep, chocolade, gebak, pudding en ijs zonder suiker.
Polyolen kunnen bij sommige mensen darmklachten geven. Denk aan winderigheid of diarree. Hoe gevoelig je hiervoor bent, verschilt per persoon. Bij producten met meer dan 10 procent toegevoegde polyolen staat op het etiket dat overmatig gebruik een laxerend effect kan hebben.
Je kunt niet eenvoudig zeggen dat zoetstoffen gezonder zijn dan suiker. Het hangt ook af van het product waarin ze zitten. Als suiker wordt vervangen door zoetstoffen, bevat een product vaak minder suiker en minder calorieën. Ook stijgt de glucosewaarde meestal minder snel dan bij hetzelfde product met suiker. Dat kan een voordeel zijn als je diabetes hebt.
Minder suiker betekent niet automatisch dat een product gezond is. Snoep, koek of frisdrank zonder suiker bevat bijvoorbeeld vaak nog steeds weinig voedingsstoffen, zoals vitamines, mineralen en vezels. De totale samenstelling van een product blijft dus belangrijk. In de Voedingsrichtlijn bij diabetes lees je meer over gezonde voeding bij diabetes.
Zoetstoffen die in Europa zijn toegestaan, worden beoordeeld op veiligheid. Ook wordt bepaald hoeveel je ervan binnen mag krijgen. Toegestane zoetstoffen krijgen een E nummer.
Woorden als suikervrij, ongezoet, light en zero zeggen niet dat een product geen koolhydraten bevat. Een product zonder suiker kan bijvoorbeeld zetmeel, lactose, fructose of polyolen bevatten. Ook ongezoet vruchtensap bevat van nature suikers. Deze koolhydraten kunnen invloed hebben op je glucosewaarde en tellen mee als je koolhydraten telt voor je insuline.
Fructose komt van nature voor in fruit, maar wordt soms ook als zoetmiddel gebruikt. Fructose wordt niet speciaal aangeraden als vervanger van suiker voor mensen met diabetes.
Bekijk bij light, zero en suikervrije producten de voedingswaarde en ingrediënten. Let vooral op:
• de hoeveelheid koolhydraten
• het soort zoetstof
• andere koolhydraten, zoals zetmeel en lactose
• wat je zelf merkt aan je glucosewaarde
Op de ingrediëntenlijst staat welke zoetstoffen zijn gebruikt. Je ziet dan de stofnaam of het woord ‘zoetstof’, gevolgd door de naam of het E nummer. Kies je voor frisdrank, dan heeft een variant met intensieve zoetstoffen meestal minder invloed op je glucosewaarde dan frisdrank met suiker. Water blijft een goede keuze als je dorst hebt.
Meer weten over eten en diabetes? Lees onze informatie over gezond eten bij diabetes en de Voedingsrichtlijn bij diabetes. Wil je bij het koken of bakken suiker vervangen? Op Voluit leven met diabetes lees je ook meer over lekker eten zonder suiker, met lekkere recepten.
Voluit leven met diabetes. Dat is waar Diabetesvereniging Nederland voor staat. Samen zetten we ons in voor goede zorg en een beter leven voor alle mensen met diabetes.