Zenuwschade door diabetes is er in verschillende soorten, zoals perifere neuropathie en autonome neuropathie. We leggen de verschillen uit.
Zenuwschade door diabetes heet ook wel neuropathie. De schade kan op verschillende plekken in het lichaam ontstaan. Daardoor kunnen de klachten ook heel verschillend zijn. Sommige mensen hebben pijn of tintelingen. Anderen merken juist dat ze minder gevoel hebben. Er zijn ook mensen die nauwelijks klachten hebben, terwijl er wel zenuwen beschadigd zijn.
Welke klachten je krijgt, hangt af van welke zenuwen zijn aangetast.
Er zijn verschillende soorten zenuwschade. Zorgverleners gebruiken hiervoor vaak medische namen. Hieronder leggen we de belangrijkste vormen uit.
Perifere neuropathie is de meest voorkomende vorm van zenuwschade bij diabetes. Hierbij zijn de zenuwen beschadigd die zorgen voor gevoel en beweging in je armen en benen.
De klachten beginnen meestal in de voeten. Later kunnen ook de onderbenen en handen meedoen.
Je kunt bijvoorbeeld last krijgen van:
Bij autonome neuropathie zijn de zenuwen beschadigd die je organen aansturen. Denk aan de zenuwen van je maag, darmen, blaas, hart, bloedvaten en huid.
Daardoor kunnen verschillende klachten ontstaan, zoals:
Verderop op deze pagina lees je meer over maagverlamming (gastroparese). Dat is een vorm van autonome neuropathie.
Je kunt ook de termen mononeuropathie en polyneuropathie tegenkomen.
Mononeuropathie betekent dat één zenuw beschadigd is. Daardoor ontstaan klachten op één plek in het lichaam.
Polyneuropathie betekent dat meerdere zenuwen beschadigd zijn. Dit is de meest voorkomende vorm van zenuwschade bij diabetes. De klachten beginnen vaak in beide voeten en kunnen zich langzaam uitbreiden naar de onderbenen en handen.
Bron afbeelding: ChatGPT
Bij dunnevezelneuropathie zijn vooral de dunne zenuwvezels beschadigd. Deze zenuwen geven pijn en temperatuur door en spelen ook een rol bij sommige lichaamsfuncties.
Klachten kunnen zijn:
Deze vorm van zenuwschade is niet altijd gemakkelijk vast te stellen.
Deze vorm van zenuwschade komt minder vaak voor. Je krijgt meestal plotseling hevige pijn in een schouder, arm, heup of bovenbeen. Daarna kunnen de spieren zwakker worden.
Daardoor kun je moeite krijgen met lopen, traplopen of opstaan uit een stoel. Soms zak je onverwacht door een been.
Meestal begint perifere neuropathie met minder gevoel in je voeten. Het lijkt alsof je op watten loopt.
Dat is niet prettig, maar het kan ook gevaarlijk zijn. Je kunt op een steentje of een scherp voorwerp stappen zonder dat je het merkt. Wondjes kunnen daardoor onopgemerkt blijven. Bij diabetes genezen wondjes aan de voeten vaak minder goed en is de kans op een ontsteking groter.
Controleer daarom iedere ochtend en avond je voeten op wondjes, blaren, rode plekken of drukplekken. Draag goed passende schoenen en loop liever niet op blote voeten.
Lees meer over voetzorg bij diabetes.
Maagverlamming, ook wel gastroparese genoemd, is een vorm van autonome neuropathie. Door beschadigde zenuwen werken de spieren van de maag minder goed. Daardoor gaat voedsel langzamer van de maag naar de darmen.
Soms krijg je last van een opgezette buik, misselijkheid, een vol gevoel of brandend maagzuur.
Bij een maagverlamming kan insuline al werken terwijl het eten nog niet in de darmen is aangekomen. De bloedglucose kan daardoor sneller dalen dan je verwacht. Bespreek daarom met je zorgverlener op welk moment je je insuline het beste kunt toedienen.
Zorgverleners noemen een maagverlamming ook gastroparese.
GLP-1 receptoragonisten, zoals semaglutide en liraglutide, en ook tirzepatide kunnen de klachten van gastroparese verergeren. Deze medicijnen vertragen namelijk ook de maaglediging. Daardoor duurt het langer voordat voedingsstoffen in de darmen worden opgenomen. Bespreek daarom altijd met je zorgverlener of deze medicijnen geschikt zijn als je klachten hebt die passen bij een maagverlamming.
Op deze pagina lees je de belangrijkste vormen van zenuwschade bij diabetes. Wil je meer weten over de oorzaken, klachten, onderzoeken, behandelingen en hoe je kunt omgaan met zenuwpijn?
Download dan gratis ons e-book Zenuwschade. Daarin lees je uitgebreid over de verschillende vormen van neuropathie en krijg je praktische tips voor het dagelijks leven.
Download het gratis e-book over neuropathie bij diabetes. Vol antwoorden, adviezen en duidelijke uitleg.
Voluit leven met diabetes. Dat is waar Diabetesvereniging Nederland voor staat. Samen zetten we ons in voor goede zorg en een beter leven voor alle mensen met diabetes.