Zoetstoffen

Aanleiding

DVN krijgt regelmatig vragen over zoetstoffen:

1. Zijn ze nodig?

2. Zijn ze veilig?

3. Zijn ze beschikbaar?

Uitgangspunt is dat zoetstoffen niet per se nodig zijn om goed met de voedingsadviezen bij diabetes om te gaan. Suiker en suikerbevattende producten nemen in de voeding bij diabetes geen andere plaats in dan in een gezonde voeding en kunnen dus met mate gebruikt worden.

Standpunt DVN

Zoetstoffen zijn niet per se nodig om goed de voedingsadviezen bij diabetes te kunnen uitvoeren. Voor de intensieve zoetstoffen geldt wel dat het handig is om deze te gebruiken, met name verwerkt in light frisdranken en zuivelproducten, zoals yoghurt en vla. DVN adviseert alleen zoetstoffen te gebruiken die door de EFSA (European Food Safety Authority) zijn goedgekeurd.

Overwegingen

1e vraag: Zijn ze nodig?:

• Intensieve zoetstoffen (zoals aspartaam, acesulfaam-K, cyclamaat, sacharine) leveren vrijwel geen energie en hebben geen invloed op de bloedglucosewaarden. Vanwege hun potentiële voordeel met het oog op gewicht en diabetesregulatie, kunnen deze zoetstoffen zeker wel een plaats krijgen in de voeding bij diabetes.

• Zoetstoffen behorend tot de groep poly-olen (zoals maltitol, sorbitol, lactitol, xylitol) leveren net als suiker energie; zij hebben weinig voordeel boven suiker voor uw gewicht. Deze zoetstoffen zijn niet zinvol in de voeding bij diabetes.

• Andere zoetmakers, zoals fructose of honing, zijn koolhydraten. Zij hebben effect op de bloedglucosewaarde en leveren net zoveel energie als suiker. Zij dienen net als de andere koolhydraten ingepast te worden in uw voeding en zijn niet beter dan suiker.

2e vraag: Zijn ze veilig?

• Alle zoetstoffen die in Nederland worden gebruikt zijn uitgebreid onderzocht en veilig bevonden. Ook aspartaam, die regelmatig opduikt in dubieuze verhalen op internet als zou het kankerverwekkend zijn, is door de European Food Safety Authority veilig bevonden, voor het laatst in 2006. Medio voorjaar 2009 wordt opnieuw een beoordeling uitgebracht.

• Voor alle zoetstoffen geldt dat ze veilig zijn, mits de maximum als veilig bepaalde hoeveelheid per dag niet overschreden wordt. Dit wordt ADI genoemd: aanvaardbare dagelijkse inname. Deze hoeveelheid is voor iedere zoetsof afzonderlijk bepaald en is afhankelijk van het lichaamsgewicht.

• Hoe lager het lichaamsgewicht is, hoe eerder de maximale hoeveelheid per dag bereikt wordt. Dit geldt vooral voor jonge kinderen en volwassenen met een laag gewicht (bijvoorbeeld ouderen). Stevia is een zoetstof die in Europa niet goedgekeurd is. Om toch als zoetstof te worden toegepast, wordt Stevia via internet als huidverzorgingsproduct aangeboden. De veiligheid van de aangeboden extracten is niet duidelijk vanwege de onbekende herkomst.

3e vraag: Zijn ze beschikbaar?

• Intensieve zoetstoffen zijn vaak verwerkt in light frisdranken, vruchtendranken met minder suiker, diverse zuivelproducten zonder toegevoegde suiker, suikervrije kauwgom.

• Poly-olen zitten vaak in snoepjes zonder suiker en suikervrije kauwgom. Voor het gebit zijn dit wel meer verantwoorde alternatieven, dan die met suiker.

• In natuur- en reformwinkels worden fructose, honing en sorbitol aangeboden als alternatieve zoetstoffen voor suiker.

• Stevia is voor zover bekend in Europa alleen via internet te bestellen of zelf als plantje te telen.

Advies DVN

Let op als u toch poly-olen gaat gebruiken. Op de ingrediëntendeclaratie worden deze meegerekend met de koolhydraten, maar staan wel vermeld als afkomstig uit poly-olen. Omdat zij geen effect hebben op de bloedglucose, moet u geen extra insuline toedienen voor deze koolhydraten.

Bijzonderheden

Meer weten?

Voor actuele informatie en de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) van verschillende zoetstoffen kunt u kijken op de website van het Voedingscentrum (http://www.voedingscentrum.nl/EtenEnGezondheid/Toevoegingen/suiker+en+zoetstoffen/)